Dramatyczne wydarzenia ostatnich tygodni stawiają na porządku dziennym kwestię sprawiedliwości, która powinna kształtować nieunikniony proces ujawniania prawdy o najbardziej mrocznych stronach PRL. Wspieraliśmy bolesny proces dojścia do prawdy, obejmujący głównie świeckich i duchownych, którzy byli w PRL przedmiotem szczególnej inwigilacji i często brutalnych nacisków, a nie chcieli lub nie potrafili zdobyć się na elementarną odwagę odmowy współczynienia zła. Niestety dziś często przekonujemy się, że niektórzy z nich podejmowali współpracę dobrowolnie i gorliwie, uzyskując z tego tytułu korzyści materialne.

Wskazujemy na szczególnie destrukcyjną rolę przeciwników lustracji i dekomunizacji, którzy stworzyli sytuację bezkarności i tolerancji dla zła. Środowiska te przyzwalały często na realizację publicznych aspiracji funkcjonariuszy i współpracowników komunistycznego aparatu represji. To powodowało, że utrwalany był stan przejściowy pomiędzy PRL a wolną Polską. W miejsce realnego komunizmu pojawiła się jego hybrydalna kontynuacja - postkomunizm.

Ciesząc się z wyraźnej reakcji opinii publicznej wskazujemy na zaniedbanie, jakim jest niepociągnięcie do moralnej, prawnej i materialnej odpowiedzialności tych, którzy w czasach PRL byli głównymi sprawcami zła, z którym do dziś, mimo upływu blisko 18 lat od odzyskania wolności, nie potrafiliśmy się uporać.

Trzeba nazwać to zło po imieniu i wskazać jego sprawców, zwłaszcza że wielu z nich kryje się w cieniu dzisiejszych dramatów, ciesząc się nadal dostatnim i wygodnym życiem.

Dlatego niepodległa Rzeczpospolita, szanująca godność człowieka i troszcząca się o sprawiedliwość i dobro wspólne, musi zostać całkowicie uwolniona od balastu ustrojowego komunizmu i znieść wszelkie przywileje osób odpowiedzialnych za przestępstwa i represje aparatu państwa totalitarnego. Reakcja w tej sprawie podyktowana jest także troską o suwerenny i bezpieczny byt Rzeczypospolitej.

Prawo i Sprawiedliwość z uznaniem odnosi się do działań Instytutu Pamięci Narodowej oraz innych instytucji - działań podejmowanych w celu ujawnienia praktyk aparatu represji i osób ponoszących za nie odpowiedzialność. W sposób szczególny dziękujemy tym osobom, które w duchu obywatelskiej odpowiedzialności walczyły o prawdę o zbrodniach i represjach w okresie PRL. Jednocześnie uważamy, że reakcja demokratycznego państwa po 1989 roku, powstrzymywana przez przeciwników lustracji i dekomunizacji, okazała się niewystarczająca wobec ogromu zła wyrządzonego przez osoby które zorganizowały i działały w komunistycznych strukturach bezpieczeństwa. Ludzie ci pozostają nadal bezkarni, ciesząc się w wielu wypadkach przywilejami materialnymi.

W tej sytuacji Prawo i Sprawiedliwość uznaje za konieczne podjęcie jednoznacznych moralnie i prawnie decyzji ustrojowych, które kategorycznie usuną ustrojowy balast komunizmu i wyciągną praktyczne konsekwencje wobec winnych. Mamy na myśli przede wszystkim:

• Nowelizację Konstytucji RP, która definitywnie uwolni aksjologię i porządek prawny naszej Ojczyzny od ograniczeń związanych ze spuścizną PRL. Przypominamy, że przedstawiony przez PiS projekt nowej Konstytucji zawierał obowiązek złożenia nowej przysięgi przez osoby pełniące funkcje publiczne, które nie uczyniły tego po roku 1990.
• Dokończenie postępowań karnych w sprawie zbrodni popełnionych w okresie dyktatury komunistycznej.
• Ujawnienie listy byłych funkcjonariuszy SB.
• Ustanowienie sankcji karnych za przechowywanie dokumentów Służby Bezpieczeństwa, wraz z krótkim okresem abolicji, w którym można będzie zwrócić posiadane akta bez narażania się na odpowiedzialność karną.
• Zakazanie byłym funkcjonariuszom bezpieczeństwa państwa (w rozumieniu ustawy lustracyjnej) pracy w instytucjach publicznych oraz administracji.
• Obniżenie emerytur funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa do poziomu najniższego świadczenia emerytalno-rentowego.
• Ustanowienie czytelnych i skutecznych procedur lustracyjnych, które zapewnią w jak największym stopniu możliwość dotarcia do prawdy i uniemożliwią dotychczasową praktykę paraliżowania procesu ujawniania agentury komunistycznych służb, chociażby poprzez traktowanie składanych dziś zeznań funkcjonariuszy SB na równi z dokumentami wytworzonymi w czasach PRL.
• Szczególne wsparcie dla programów edukacyjnych i badawczych realizowanych przez instytucje publiczne oraz organizacje pozarządowe, pogłębiających i upowszechniających wiedzę o najnowszej historii Polski.

Jednocześnie raz jeszcze składamy hołd wszystkim, którzy walczyli o wolność i niepodległość Polski, a także o przestrzeganie praw obywatelskich w naszym kraju. Polska opozycja niepodległościowa z „Solidarnością” na czele odegrała kluczową rolę w procesie obalenia komunizmu i wyzwolenia spod totalitaryzmu krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Ogromne są też na tym polu zasługi Kościoła katolickiego. Polski Kościół, który wydał tak wybitne postacie, jak Prymas Tysiąclecia kardynał Stefan Wyszyński i Ojciec Święty Jan Paweł II, zawsze stał po stronie Narodu oraz jego niepodległościowych i demokratycznych dążeń.

Pamięć o bohaterach walki o wolność i niepodległość Rzeczypospolitej umacnia nasze zobowiązanie do kształtowania życia publicznego zgodnie z zasadami prawdy i sprawiedliwości.